मा.आ.बाबाजानी दुर्रानी साहेबांची विधानपरिषदेवर राकाँ कोट्यातून बिनविरोध निवड झाल्या बद्दल हार्दिक अभिनंदन आणि वाढदिवसा निमित्त तेजन्यूज हेडलाईन्स कडून हार्दिक शुभेच्छा...!

Monday, 14 May 2018

●|| हे विश्वची माझे घर ||●

भारतीय संस्कृतीत कुटुंब व्यवस्थेला अतिशय महत्त्वाच स्थान आहे. ज्ञानेश्वरीचा सार घेऊन विश्वातील समस्त जीवांच्या हिताचे पसायदान मागणा-या संतश्रेष्ठ श्री.ज्ञानेश्वरांनी ‘हे विश्वची माझे घर’ मानून सगळ्या विश्वालाच एक कुटुंब मानले. अगदी रामायण महाभारताच्या काळापासून पाहिले तर कुटुंब व्यवस्थेला अधिकच महत्त्वाच स्थान आहे. मुळात कुटुंब हि संकल्पना कुण्या महान थोरान मांडली असावी ज्याच्यामुळे समृद्ध आश्या आमच्या भारतीय संस्कृतीच दर्शन घडतं. खरं तर आई-वडील, आजी-आजोबा, काका-काकू,बहिण-भाऊ हि रक्तातली नाती म्हणजेच कुटुंब होय असे नाही काळानुसार कुटुंबाची संकल्पना आणि व्याख्याही बदलत गेली. एकत्रित कुटुंबातून संयुक्त कुटुंबेही अस्तित्त्वात आली. मात्र, रक्ताच्या नात्यांपलिकडेही प्रेम आणि मायेने जोडलेल्या नात्यातील मानवतेच्या कुटुंबात राहणा-यांची संख्याही कमी नाही. या अशा कुटुंबातही प्रत्येक सदस्याची त्याच आपुलकीने तशीच काळजी घेतली जाते. रक्ताच्या नात्यांमधील कुटुंबाचा विचार करताना अशा कुटुंबांचेही महत्त्व कमी होत नाही. कुटुंबातील सदस्यांप्रमाणे प्रेम करणारे नातलग, मित्र, मैत्रीण, आणि सभोवतालच जग हेही कुटुंबाचा एक भागच आहे कारण प्रेमाचा आणि आनंदाचा रेशीम धागा म्हणजेच कुटुंब होय. आजकाल कुटुंब छोटे, प्रेम मोठे या संकल्पनेनुसार  जवळजवळ प्रत्येक कुटुंब हे छोटे कुटुंब सुखी कुटुंब या न्यायाने चार ते पाच सदस्यांचेच असते. त्यामुळे आतापर्यंत परंपरागत एकत्र कुटुंब पद्धती जपणा-या भारतीयांनी विभक्त कुटुंबाची ही नवी पद्धतही आत्मसात केली आहे. आणि पूर्वी भरपूर माणसांत वावरण्याची सवय असलेल्यांनी आता छोटया कुटुंबातही आपला आनंद शोधला आहे. पण ही परिस्तिथी ग्रामीण भागात नसून शहरी भागात मोठ्या प्रमाणात पाहायला मिळते. कुटुंब कितीही लहान असो किंवा मोठे असो मग ते दोन माणसंच असो किंवा दहा माणसांच असो तेथे कुटुंब नियोजन तितकच महत्वाचं, लोकसंख्या वाढ असो-नसो, तरीपण कुटुंब नियोजन सर्वांनीच केले पाहिजे. कुटुंबात एकटया स्त्रीवर मातृत्वाचा व देखभालीचा ताण पडतो. तसेच जास्त बाळंतपणे म्हणजे महिलेवर जास्तीत जास्त शारीरिक व मानसीक ताण, जास्त आजार, पाळणा लांबवणे – थांबवणे, दोन्हीही, स्त्रिया व मुलांच्या दृष्टीने सुखाचे आहे. म्हणूनच कुटुंब नियोजनाचे महत्त्व आहे. कुटुंब नियोजनाचा इतका प्रसार – प्रचार होऊनही अपेक्षेप्रमाणे यश मिळत नाही. या प्रश्नांचे उत्तर  सर्वांनी मिळून शोधणे गरजेचे आहे. कुटुंब लहान ठेवायचे तर त्यासाठी योग्य विचारसरणी सामाजिक व आर्थिक परिस्थिती असावी लागते. लहान कुटुंबाचे महत्त्व आपण लहानपणापासूनच शिकत आलो आहोत. तरी देखील त्यामध्ये अजूनही पाहिजे तेवढी सुधारणा झालेली दिसून येत नाही.  पुरुषप्रधान व्यवस्थेत वारसाहक्क मुलाकडे जातो. यामुळे आहे ती साधनसंपत्ती दुसऱ्याच्या घरी जाऊ न देणे ही एक गरीब कुटुंबाला गरज वाटू लागते व ही संपत्ती टिकवून ठेवण्याकरिता मुलगा होईपर्यंत वाट पहिली जाते. ही करणे देखील विचार करण्यास भाग पडणारी आहेत. म्हणून प्रत्येक पति- पत्नीने मिळून आपले कुटुंब नियंत्रीत कसे राहील याचा विचार करणे व अंमलबजावणी करणे ही काळाची गरज झाली आहे. “कुटुंब लहान सुख महान” या उक्तीप्रमाणे लहान कुटुंब व्यवस्था कशी राहील यावर भर देणे महत्त्वाचे आहे.
प्रत्येक मनुष्य हा समाजाचा एक घटक आहे. हे प्रत्येकाने जाणून त्यानुसार सामाजिक बांधिलकी जपली नाही, जबाबदारी ओळखून वागले नाही तर सामाजिक प्रश्न निर्माण होऊन समाज व्यवस्था बिघडून जाते. आजचा समाज बर्‍याच अंशी भरकटत चालला आहे. याचे मूळ कारण म्हणजे समाज ज्यांच्या एकत्र येण्याने बनला आहे ती कुटुंबे योग्य मार्गावर नाहीत. कौटुंबिक व्यवस्था पार बिघडल्यामुळे अनेक कौटुंबिक प्रश्‍न, समस्या निर्माण झाल्या आहेत.माणसाचे संसारी जीवन सुखी, आनंदी होण्यासाठी कौटुंबिक प्रश्नांवर मात करायला हवी. त्यासाठी कोलमडत असलेली कुटुंब व्यवस्था… मग ती एकत्र असो वा विभक्त… ती सावरण्याची नितांत गरज आहे. त्यासाठी आपल्या गरजा जर माणसाने कमी केल्या तर पैशांच्या मागे त्याला धावावे लागणार नाही. म्हणजे मग कुटुंबासाठी त्याच्याकडे वेळ राहील. त्यासाठी कुटुंबातील प्रत्येक घटकाने – ‘‘एकमेकांना जाणून घेऊ, एकमेकांशी जुळवून घेऊ, एकमेकांना साह्य करू, एकमेकांना सुखी-आनंदी करू’’… या मूलमंत्राचा ध्यास घेऊन तो आचरणात आणायला हवा. बदलत्या काळाची ती एक मोठी गरज आहे.    
              सर्व वाचकांना व वाचक कुटुंबियांना जागतिक कुटुंब दिनानिमित्त हार्दिक शुभेच्छा....!

       ◆◆संकलन◆◆
अर्जुन तुळशिराम फड
इतिहास अभ्यासक व लेखक
■ तेजन्यूज हेडलाईन्स' आॅनलाईन वेबवाहीनी ■
मो.9921381005

No comments:

Post a Comment